أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
533
قانون ( فارسى )
بند آرنج كاملا از جا در برود . - چگونه بدانيم كه بند آرنج دررفتگى دارد ؟ - اگر دررفتگى و از جا بركندگى باشد طرفى از بند استخوان آرنج فرو رفته و طرفى ديگر پر شده نمودار است . بدترين حالت دررفتگى آرنج آن است كه تكان و بركندگى به سوى عقب باشد . كه در اين حالت جا آوردن و علاجش بسيار دشوار است . چنان كه در كتاب اوّل قانون بخش تشريح ذكر شد ؛ فاصلهاى از دست كه ميان آرنج و مچ دست است زند ناميده مىشود . و شرح داديم كه استخوانهاى زند دو استخوانند كه يكى بالاى ديگرى قرار دارد و هريك از اين استخوانها زند ناميده مىشوند . استخوان بالايى را زند بالايى ( زبرين ) و استخوان پايينى را زند پايينى ( زيرين ) گوييم . از جا دررفتگى اكثرا در زند پايينى اتفاق مىافتد و از آنجا كه زند پايينى بيشتر از زند بالايى از حركت دست تأثيرپذير است ، هنگامى كه دچار دررفتگى شود بسيار بدتر از آن است كه در زند بالايى رخ دهد . جا آوردنش نيز دشوارتر از آن است كه در زند بالايى صورت مىپذيرد . زند بالايى بسيار كم اتفاق مىافتد كه در رود و احيانا اگر در رفت در علاجپذيرى ، آن سرسختى را كه زند پايينى دارد ، از خود نشان نمىدهد ؛ زيرا زند بالايى بيشتر با شانه پيوند دارد ، و دور تر از حركت و جنبش است . تا هر دو زند از هم بسيار دور نشوند ممكن نيست كه يكى از آنها در رود و يا از جا بلغزد . علاج بايد همينكه احساس شد كه بند استخوان آرنج لغزش و دررفتگى دارد ، به فوريت و بدون هيچ تأخيرى به علاج بپردازند ؛ زيرا بسيار زود ورم مىكند و ورم - كه گرم است - مانع علاج مىشود . هرگاه ورم كرد و خواستى كه آن را بكشى تا راست كنى و به جاى خود برگردانى ، كار از بد بدتر مىشود و آرنج به كلى از كار مىافتد . علاوه بر اين ما دام كه ورم هست راست كردن و جا آوردن آن امكان ندارد . اگر لغزش كمى روى داده و به كلى در نرفته است با كف دست بر آن فشار دهى به جاى خود برمىگردد . اگر در واقع دررفتگى كامل است ، دو حالت دارد : اگر دررفتگى به سوى جلو است علاجى دارد و اگر دررفتگى رو به عقب باشد علاج ديگرى دارد . 1 - اگر دررفتگى آرنج به سوى جلو است ، بايد شكستهبند دست آسيبديده را چنان كه لازم است نگهدارد ، آنگاه با كف دست بر دوش آن طرف آسيبديده چندين ضربت وارد آورد ، و با دست ديگر دررفته را به جاى طبيعى داخل كند . 2 - اگر دررفتگى به طرف عقب است ، بايد شكستهبند دست آسيبديده را به شدت بكشد و با كف دست بر طرف عقبى دوش بزند و با دست ديگر دررفته را به جاى خود برگرداند .